Ben je van nature stressbestendig of kun je het leren?

Veerkracht of stressbestendigheid slaat op de capaciteit om
in een stressvolle situatie doelgericht en gezond te reageren. Deze veerkracht is geen persoonlijkheidskenmerk of een eigenschap die hebt of niet hebt. Het is namelijk mede afhankelijk van de omstandigheden. Het is een wisselwerking tussen het individu en de situatie.

Situatie gebonden

Iemand die erg stressbestendig is op het werk kan thuis om
het minste al uit zijn doen zijn. Het kan ook zijn dat bepaalde voorwaarden
ervoor zorgen dat iemand beter op een stress situatie reageert. Bijvoorbeeld de steun van een geliefde kan ervoor zorgen dat iemand rustig blijft in een
stressvolle situatie.

Persoonlijke stresscoping

De reacties van ons oerbrein op stress zijn voor iedereen in
grote lijnen hetzelfde. Maar we hebben ook allemaal onze eigen reactiepatronen, oftewel stresscoping. Deze worden bepaald door een combinatie van onze aangeboren en aangeleerde karaktereigenschappen en invloeden vanuit onze omgeving.

Een deel van onze veerkracht is het resultaat van aangeboren, biologische en fysieke factoren. Daarmee bedoelen we onze genen, het verloop van de geboorte, kinderziektes en het verloop van onze opvoeding. Deze bepalen onze mogelijkheden om gezond en creatief om te gaan met stress situaties.

Voor het grootste deel van onze veerkracht zijn we wél zelf verantwoordelijk en dat kunnen we ontwikkelen door studie, training, ervaring, sport en een gezonde levensstijl.

Stress en de rol van het werk

Aangezien de meesten van ons ruim 80% van onze tijd doorbrengen op het werk en in gezelschap van onze collega’s, vormt de organisatie een belangrijk onderdeel van de invloed op veerkracht vanuit de omgeving. Dat zit hem in de volgende aspecten van de organisatie als sociaal systeem.

Taakomschrijving

Hierbij zijn drie zaken die een negatieve rol kunnen spelen: onduidelijkheid, rolconflicten, taak is te zwaar. Onzekerheid ontstaat als medewerkers niet precies weten wat de organisatie en collega’s van hen verwachten en wat nu precies de verantwoordelijkheden zijn. Iemand kan heel wat stress ervaren als er zaken worden verwacht die niet of nauwelijks met elkaar te rijmen zijn. Dat kan voorkomen als je bijvoorbeeld in twee verschillende teams werkt. Soms zijn we gewoonweg niet voldoende competent maar zijn we niet in staat een stapje terug te zetten.

Verantwoordelijkheid voor mensen

Verantwoordelijkheid voor mensen brengt gemakkelijker negatieve
stress met zich mee dan verantwoordelijkheid over dingen of geld. Dit brengt namelijk emoties, intuïtie en relaties met zich mee. Daarvoor is  niet elke manager voldoende geschikt of opgeleid.

Onderlinge relaties

Dit is een belangrijke oorzaak van stress op de werkvloer. Van het grootste belang is de relatie met de baas. Zorg en steun, aanmoediging en positieve feedback blijken erg belangrijk voor het rendement en de gezondheid van de meeste mensen.

Voorspelbaarheid of beïnvloedbaarheid

Werknemers die het gevoel hebben invloed op hun werksituatie te kunnen uitoefenen zijn productiever en gezonder. Dit gevoel invloed te hebben heeft bij ruim 80% een duidelijk gunstig effect op de manier waarop ze reageren in een stress situatie. Dit is een van de belangrijkste redenen waarom de negatieve gevolgen van stress afnemen naarmate we hoger in de hiërarchie van een bedrijf komen.

Sociale steun

Een medewerker die zich goed sociaal gesteund voelt, kan zwaardere stress situaties aan dan een even competente medewerker die deze steun niet heeft of niet denk te hebben. Dit betekent dat een organisatie die medewerkers sociaal goed steunt hogere eisen aan hen kan stellen dan een
organisatie die weinig steun biedt. Daarbij komt dat een goede teamgeest niet alleen de prestaties verbetert maar ook de gezondheid.

Overuren

Overuren hebben indirect een negatieve impact op de veerkracht door het storen van de relatie met de partner en/of het gezin van de medewerker. Het vermijden van overuren is niet alleen belangrijk voor de gezondheid van de individuele medewerker maar ook voor de gezondheid van de organisatie.

Ik ben benieuwd hoe binnen jouw organisatie wordt omgegaan met continue werkdruk en de stress die daarbij komt kijken. Is er aandacht voor? Wordt het actief aangepakt? Laat het me weten!